Bob Goudzwaard over de crises in deze wereld

Klik hier voor het interview (audio).

De wereld kent een enorme financiële crisis. Maar er zijn nog een paar voorbeelden van een crisis: de armoedecrisis, de milieucrisis, de grondstoffencrisis en de vergrijzingscrisis. Het lijkt wel alsof alles aan het samenkomen is. Dat klopt ook, zegt econoom prof. dr. Bob Goudzwaard. Jarenlang heeft hij gewaarschuwd voor ontwikkelingen die nu zichbaar zijn. En daarom schreef hij een boek over de vraag welke lessen we kunnen leren en hoe we anders uit de crisis kunnen komen. Het boek heet “Wegen van hoop in tijden van crisis” en is uitgegeven bij Buijten en Schipperheijn. Andries Knevel in gesprek met Bob Goudzwaard.

Time2ACT

Gisteren naar Leeuwarden afgereisd om het Time2Act evenement bij te wonen. Ik had twee redenen om het evenement te bezoeken: een aangekondigde ‘brainchain’ en de aanwezigheid van Michael Braungart. Het evenement wordt morgen, op de dag van de aarde, om 21.00u uitgezonden op National Geographic channel.

Plastic Soup

In het Friesch Dagblad had ik gelezen dat er een poging zou worden gedaan om met elkaar oplossingen te vinden voor de ‘plastic soup’. De ‘plastic soup’ is de enorme opeenhoping van plastic afval in stroming van de Stille Oceaan. Tachtig procent van al deze vervuiling is afkomstig van land. De plastic verteert niet, maar valt uiteen in kleine stukjes. Vissen en vogels sterven omdat zij het onderscheid niet kunnen maken tussen plastic en echt voedsel. Het plastic bevat veel gifstoffen en bovendien hechten andere gifstoffen (landbouwgif) uit het water zich aan het plastic. In 1999 werd er zes maal meer plastic dan voedsel (plankton) gemeten. Wetenschappers voorspellen een vertienvoudiging (!) in het jaar 2010.

Innovatie door samenwerking

Op het moment doe ik onderzoek naar hoe door samenwerking radicale en duurzame innovaties kansrijk kunnen worden. De ‘brainchain’ waarbij mensen met kennis aan elkaar worden gekoppeld leek mij een interessant genoeg om eens van dichterbij te gaan bekijken. Die activiteit gebeurde niet in Leeuwarden, maar op de Universiteit Twente. Via een videoverbinding werd er een aantal keer live contact gelegd met Twente waar in een futuristisch uitziende ‘warroom’ multidisciplinaire teams nadachten over oplossingen voor de ‘plastic soup’ problematiek. De experts werkten in groepjes aan eerder door hen vastgestelde deelproblemen. Jammer dat er door grote woorden ook grote verwachtingen werden geschapen. De aanpak bestond uit een ‘ordinaire brainstorm’ en de uitkomst leek te bestaan uit een handje vol voor de hand liggende oplossingen. De problematiek zit ‘m m.i. dan ook niet in het bedenken van deze open deuren (voorkomen van plastic afval door er een prijs aan te geven e.d.), de kwestie gaat veel meer over hoe de wil kan worden gecreëerd om systeemveranderingen in te voeren.

Waarom de ‘warroom’ vol stond met high-tech werd niet duidelijk. Er werd gebruik gemaakt van T-Xchange innovation lab. Ik kende het nog niet, via Google vond ik uit dat de methode zich onderscheid door de oplossingen / ideeen die zijn bedacht te visualiseren en d.m.v. gaming de gebruiksscenario’s  te toetsen. Het klinkt mij interessant in de oren en zal er de komende tijd wat nader onderzoek naar doen.

Michael Braungart

Dankzij een stroomstoring kon het evenement anderhalf uur later pas beginnen. Dit gaf gelegenheid om uitgebreid met diverse bezoekers en gasten te spreken. Michael Braungart heb ik ook even kunnen spreken. Hij liet weten enthousiast te zijn over het Cradle to Cradle Supporters initiatief. Immers, met slechts 5% van de bevolking kunnen radicale veranderingen worden ingezet.

In het interview dat met hem werd afgenomen benadrukte hij dat we meer ‘goede chemici’ nodig hebben. Daartoe richt Braungart zich op de jonge mensen van diverse universiteiten. Het plastic dat we nu produceren en afdanken is slecht plastic. Plastic kan goed zijn, mits het ontworpen wordt met ‘the end in mind’. De opdracht voor goede chemici: plastic moet of volledig biologisch afbreekbaar zijn (waarbij het zelfs een positieve invloed op het natuurlijke leefmilieu kan hebben als het wordt afgedankt), of terug kunnen worden genomen door de producent om als nieuwe grondstof te dienen.

De Nederlandse overheid zal Cradle to Cradle gaan meewegen bij het ‘duurzaam inkopen’ in 2012, zo liet Braungart weten. De Duurzaam Inkopen en Cradle to Cradle Vraag en Antwoord sites van VROM geven hier nog niet veel duidelijkheid over, maar het zou een geweldig impuls zijn.

Verpakkingsmateriaal = instant waste

Nog wat schrikbarende getallen: Wereldwijd worden er 500.000.000.000 plastic tassen per jaar verbruikt. In Nederland gaat om 1 miljard plastic tasjes per jaar, gemiddeld 160 tassen per persoon per jaar. Het is zo te hopen dat mensen zich gaan realiseren dat de wegwerpmaatschappij geen ‘groot goed’ of luxe is die we moeten willen behouden. Laten we ons bewustzijn vergroten en bij kleine en grote kwesties ons telkens afvragen: is dit goed voor mij én een ander én het geheel? Mijn oproep is ook om de Cradle to Cradle Supporters te ondersteunen zodat het bedrijfsleven ziet dat zij zich positief kunnen onderscheiden door bijvoorbeeld hun verpakkingsmateriaal terug te nemen of biologisch afbreekbare materialen te gaan gebruiken.

Meer info

• Charles Moore: Sailing the Great Pacific Garbage Patch (video)
• BBC Documentary ‘Message in the waves’
• National Geographic Channel Nederland
• Plastic Soep door Jesse Goossens (boek)
• Cradle to Cradle Supporters
• Idee: Cradle to Cradle voor Albert Heijn (of Supermarkten in het algemeen)

15 sympathieke acties

Robert Reich stelt in zijn boek ‘Superkapitalisme’ dat we in onze hoedanigheid als consumenten (op zoek naar goedkope producten) of als beleggers (op zoek naar rendement) beter af zijn dan ooit, maar onze belangen als burgers (bijvoorbeeld op zoek naar een prachtige, gezonde, duurzame en rechtvaardige leefomgeving) zijn achtergesteld. Volgens Reich komt dat omdat wij als consumenten en beleggers onze macht wel hebben gebundeld, maar als burger (nog) onvoldoende.

Optimist als ik ben, denk ik dat bloggers bottom-up bij kunnen dragen aan machtsbundeling voor burgerbelangen. Ik heb geprobeerd een aanzet te maken tot een lijstje van acties die makkelijk en sympathiek zijn.

1. Teken voor de klimaatwet.
2. Help de Verenigde Staten naar 100% duurzame elektriciteit in 10 jaar: wecansolveit.org.
3. Verenig met Cradle to Cradle Supporters op LinkedIn of jouw sociaal netwerk naar keuze.
4. Onderschrijf de Verklaring van Tilburg.
5. Stort je spaargeld op de ASN Bank.
6. Stop nieuwe kolencentrales.
7. Maak de politiek bewust van het DESERTEC concept, word donateur van stichting GEZEN (de club die in Nederland Desertec ondersteund).
8. Stap over op 100% groene stroom en groen gas met Greenchoice.
9. Kies een elektrische auto of laat uw leasemaatschappij weten dat u dit wil. Steun Better Place.
10. Koop bomen voor koeien (deze vind ik heel sympathiek).
11. Eet iets minder vlees.
12. Onderteken het manifest van de Urgenda.
13. Onderteken het manifest van CoolClimate.nl
14. Teken de petitie van Concerned Citizens against Climate Change.
15. Schrijf je in voor actie alerts van Avaaz.org.

Nederlandse editie Cradle to Cradle

De vertaling van het boek ‘Cradle To Cradle: Remaking the Way We Make Things’ van William McDonough en Michael Braungart is nu beschikbaar.

Inleiding: Een nieuwe industriële revolutie Hoofdstuk 1: Een kwestie van ontwerp Hoofdstuk 2: Waarom ‘minder slecht’ niet goed is Hoofdstuk 3: Eco-effectiviteit Hoofdstuk 4: Afval = voedsel Hoofdstuk 5: Respect voor diversiteit Hoofdstuk 6: Eco-effectiviteit in praktijk brengen

Bestel ‘m hier.

Duurzaam ontwikkelen… een wereldkans

Op 24 September verschijnt dit boek van Anne-Marie Rakhorst. Zij belooft dat ze in haar boek zal laten zien dat het tij te keren is. Als we wereldwijd inzetten op duurzame ontwikkeling en mentaal de knop omzetten. Ik heb zojuist alvast maar een exemplaar besteld. Een van de geinterviewden is Michael Braungart een belangrijke inspirator ook voor Anne-Marie zo blijkt.Ik heb de lanceringsdatum van het boek toegevoegd aan de upcoming Cradle to Cradle events.